Met deze 3 vragen kom jij erachter of jij een slaapprobleem hebt  

Door: Rob Henst

Een nachtje slecht slapen doen we allemaal wel eens. Je kun je de dag erna moe en futloos voelen, maar de volgende dag slaap je weer beter en daarmee is het afgedaan. Maar wat nou als je weken, maanden, of jaren kort of slecht slaapt, en je raakt eraan gewend? Hoe weet je dan nog of je een slaapprobleem hebt?  

Langdurig slecht of kort slapen kan allerlei gezondheidsproblemen met zich meebrengen. Denk bijvoorbeeld aan gewichtstoename, diabetes, en hart- en vaatziekten. Dit komt omdat slapen noodzakelijk is voor het uitvoeren van werkzaamheden die overdag niet mogelijk of wenselijk zijn, om het lichaam te herstellen en klaar te maken voor de volgende dag. Als dit niet goed gebeurt dan ben je tijdens het wakker zijn niet op je best. We spreken dan van een slechte slaapgezondheid. 

Photo by Christian Erfurt on Unsplash  

Een manier om erachter te komen of jij een slechte slaapgezondheid hebt, is door jezelf de volgende vragen te stellen:

Vraag 1: Hoelang duurt het voordat ik in slaap val?

Als je in slaap valt na ongeveer 5 tot 30 minuten, dan zit je goed. Als je sneller dan 5 minuten in slaap valt, kan dit betekenen dat je oververmoeid bent. Dit kan komen doordat je de nachten ervoor niet voldoende hebt geslapen. Als het langer dan 30 minuten duurt voordat je in slaap valt, dan zou dat een indicatie kunnen zijn van insomnia.  

Vraag 2: Kan ik overdag moeilijk wakker blijven? 

Iemand die ‘s nachts voldoende en goed slaapt moet de hele dag zonder problemen wakker kunnen blijven. Als je het moeilijk vindt om overdag wakker te blijven of als je een sterke behoefte aan middagdutjes hebt, kan dit er dus op wijzen dat je ‘s nachts niet voldoende bent hersteld.  

Vraag 3: Probeer ik slaap in te halen? 

Lang uitslapen in het weekend of op vrije dagen wordt inhaal-slaap genoemd. Inhaal-slaap is een teken dat je doordeweeks een slaaptekort opbouwt door onvoldoende of slecht te slapen.  

Blijkt uit jouw antwoorden op deze vragen dat je inderdaad een slechte slaapgezondheid hebt? Dan wordt het tijd dat je deze verbetert. Maar voordat je jouw volautomatische koffiemachine in de ban doet of jouw Netflix abonnement opzegt kan het nuttig zijn om te weten wat er dan zo slecht is aan jouw slaapgezondheid. Slaapgezondheid kan namelijk worden onderverdeeld in slaapduur (hoe lang je slaapt) en slaapkwaliteit (hoe goed je slaapt). Beiden zijn belangrijk voor een goede nachtrust. Een langere slaapduur van slechte kwaliteit en een goede slaapkwaliteit van kortere duur zijn beide een vorm van slechte slaapgezondheid.  

Slaapduur kun je makkelijk zelf bijhouden in een slaapdagboek in Excel, of een app zoals Bedtime of Sleep Cycle. De meeste personen hebben tussen de 7 en 9 uur slaap per dag nodig. Sommige komen weg met iets minder, en andere hebben iets meer nodig. Denk je dat jij te weinig slaapt? Werk daar dan eerst aan. Denk je dat je voldoende slaapt, maar heb je toch een slechte slaapgezondheid, dan is de kans groot dat een slechte slaapkwaliteit een rol speelt. Slaapkwaliteit is echter moeilijker te meten dan slaapduur, en apps zetten ons vaak op het verkeerde spoor. Een belangrijke maat van slaapkwaliteit is jouw eigen ervaring. Je kunt bijvoorbeeld elke nacht een cijfer geven van 0 tot 10, afhankelijk van hoe ‘lekker’ je hebt geslapen, hoe je je voelde tijdens het opstaan, en gedurende de dag. Dit kun je dan ook weer bijhouden in een slaapdagboek of app.

Dus.. 

Je kunt dus een slechte slaapgezondheid hebben doordat jouw slaapduur kort is, of doordat je een slechte slaapkwaliteit hebt, of beide. Met een dagboek of app kun je bijhouden hoeveel je slaapt, en hoe je jouw slaapkwaliteit beoordeelt. Als het nodig is, pak altijd eerst de slaapduur aan, en daarna pas jouw slaapkwaliteit. 

Test hoe gezond je leeft

Habit Talk is de manier om goede gewoontes aan te leren en te stoppen met slechte gewoontes. Ook als het gaat om slaap.

De eerste stap in het proces is om te meten hoe het met jouw gezondheid is gesteld. Dat kun je nu tijdelijk gratis bij ons doen via de Health Check.

Over de auteur

Rob Henst is co-founder van Habit Talk en promovendus in de slaapwetenschap aan de Universiteit van Kaapstad. Zijn passie is mensen helpen met het verbeteren van slaap- en cardiometabole gezondheid door middel van gedragsverandering.